GEBELİK VE İLAÇLAR
Gebelikte kullanılabilen değişik ilaç ve kimyasallar vardır. Anne adaylarının bu ilaçları doktor gözetiminde olmadan kullanımları bazı kötü sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle gebelikte herhangi bir ilaç kullanımı kesinlikle doktor gözetiminde olmalıdır.
Aşağıda gebelikte sık karşılaşılan bazı önemli ilaçlar ve durumlar özetlenmiştir.
Aklınıza takılan her türlü soruyu lütfen bize sorun söyleyelim.
Gebelik ve İlaç Kullanımı
Gebelik ve emzirme döneminde kullanılan ilaçların anneyi etkileme dışındaki önemi bebeği etkileyebilmesidir. Bu nedenle ilaçlar 5 ayrı gruba ayrılarak değerlendirilir.
İlaçların gebelik risk kategorisi nedir?
İlaçlar gebelik ve emzirme döneminde kullanılabilme özelliklerine göre ilaçlar 5 gruba ayrılır. Bu guruplar A,B,C,D ve X olarak isimlendirilir.
Hangi ilaçlar gebelikte kullanılabilir?
Bu soruya sizlerin tek başına bu bilgilerle karar vermeniz doğru olmayacaktır. Çünkü ilaçların grupları dışında kullanıldıkları gebelik haftaları da son derece önemlidir.
A ve B grubu ilaçlar nelerdir?
Bu ilaçlar gebelik ve emzirme döneminde güvenle kullanılabilen ilaçlardır.
C grubu ilaçlar
C grubu ilaçlar kullanım durumlarında hayvan deneylerinde anomali yapma olasılığı olan ancak insanda anomali yaptığı gösterilememiş ilaçlardır. Yarar zarar oranına bakılarak doktor gözetiminde gebelikte kullanılabilirler.
D ve X grubu ilaçlar
Bu ilaçlar gebelikte kullanıldıklarında kesin anomali yapabilen ilaçlardır. Kesinlikle kullanılmamalıdır.
Genel olarak tavsiyemiz, gebeliğinizin ilk üç ayı içerisinde doğal olmayan hiçbir şey kullanmamanızdır.
Gebelikte hangi vitaminler kullanılmalıdır?
Aslında en doğru olan yaklaşım gebelik planlandığında folik asit kullanılmaya başlanmasıdır.
Folik asitin santral sinir sisteminin gelişiminde çok önemi vardır. Gebelik meydana geldikten sonrada ilk aylarda mutlaka folik asit desteğini almak gereklidir.
Bu sayede sırt omurgalarında olabilecek açıklıkların önüne geçilebilecektir.
Özellikle daha önceki gebeliğinde sırt kemiklerinde açıklık olan çocuk doğurmuş olan bayanlarda ise normalden daha yüksek dozda folik asit almalıdır.
Yine epilepsi hastalığı olan gebeliklerde mutlaka folik asiti yüksek dozda kullanmalıdır.
16-20. gebelik haftalarında sonra ise doktorunuz uygun gördüğü taktirde multivitamin preparatları kullanılmalıdır. Ancak burada bir zorunluluk bulunmamaktadır.
Eğer diette tam olarak beslendiğinizi düşünüyorsanız herhangi bir destek almanıza gerer yoktur.
16-20. haftalarda demir tedavisi rutin olarak başlanabilir yada tam kan sayımı yapılarak buna karar verilmelidir.
Eğer ikiz veya üçüz gebeliğiniz varsa multivitamin ve ek demir desteğini mutlaka kullanmalısınız.
Şimdi Bazı vitaminler ve etkilerini kısaca gözden geçirelim;
B gurubu vitaminler(B1-2-3-6-12)
Doğal bulunduğu yerler: Tüm tahıllar (buğday-pirinç- mısır – yulaf – darı - çavdar). Bunların içerisinde ise en fazla oranda bulgurda bulunmaktadır. Ek olarak kepek ekmeği, ceviz, yer fıstığı ve yağlı tohumlarda bulunur.
Hayvansal gıdalardan ise kırmızı ve beyaz et, karaciğer ve yumurtada bulunmaktadır.
Etkili olduğu yerler: Genel olarak insanın kan, sindirim ve sinir sistemi için gerekli olan vitaminlerdir.
Eksikliklerinde insan sağlığını ciddi oranda tehlikeye sokan anormalliklere neden olabilmektedirler.
B1 ve B6 vitamini
Gebelikle aşırı bulantı kusması olan hastalarda önemi artan vitaminlerdir. Bu hastalara ek olarak B vitamini takviyesi yapılmalıdır.
B12 Vitamini
Sadece hayvansal gıdalarda bulunur. Karaciğer ve diğer et ürünleri yumurta ve süt doğal kaynaklarıdır.
Eksikliği: B 12 vitamini eksikliğinde karşılaşılan durumlardan en sık olanlar unutkanlık , ve kansızlıktır.
A Vitamini
Doğal bulunduğu yerler: Başlıca karaciğer, kırmızı et, yeşil ve kırmızıyapraklı sebzeler.
Etkili olduğu yerler: Vüzudun kendini koruma sistemlerinin ve cildin en önemli silahıdır. Gebelikte sadece multivitamin ilaçlarında bulunan kadarı kullanılmalıdır. Aşırıya kaçılması bebek üzerine olumsuz etkiye neden olabilecektir.
C-Vitamini
Gebelikte günlük gıdalarla alınan miktarı genellikle yeterlidir. Ek olarak gebelikte kullanılan vitamin ilaçlarında da yeterli dozajda bulunmaktadır.
Ayrıca demirin emilimi artırır. Ek olarak sigara kullananların mutlaka düzenli C vitamini tüketmesi gereklidir.
Doğa bulunduğu yerler: Portakal, mandalina, greyfurt, limon, havuç, çilek, taze kırmızı ve yeşil-biber, maydanoz, kuşburnu ve yeşil sebzelerde bulunur.
Etkili olduğu yerler: Vücudun mikroplara karşı direncini artırır, yaşlanmayı geçiktirir ve diş etlerinin sağlığı için şarttır.
Gebelikte nasıl davranılmalı?
Görüldüğü gibi vitamin ve mineraller insan vücudu için son derece önemli fonksiyona sahiptir. Ancak her zaman diette yeterince alınamamaktadır.
Bu nedenle özellikle gebelikte herhangi bir nedenle eksiklik olmaması için 14 veya 16. Haftalardan itibaren doktorunuzun uygun gördüğü çok sayıda vitaminin içeren ilaçlardan kullanabilirsiniz.
Bu ilaçların gebelikler üzerine herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.
Hangi multivitamin ilacını kullanmalıyım?
Burada en doğru olan doktorunuzun önerdiği ilacı kullanmanız olacaktır.
Herhangi bir internet sitesinden ilaç ismi öğrenerek lütfen kullanmayınız.
Bu site sadece bilgilendirme amaçlı olarak kurulmuştur.
Gebelikte Aşılama Nasıl olmalı?
Gebelikte anne ve bebek sağlığı için standardize edişmiş olan ve her anne adayının yaptırması gereken aşılar vardır.
Ancak bunun dışında bazı özel durumlar da anne adayları aşılanabilir.
Burada en sık karşılaşılan aşılar ve gebelikteki kullanım durumlarını bulacaksınız.
· Kızımık-kızamıkcık-kabakulak
· Hepatit B aşısı
· Hepatit A aşısı
· Kuduz Aşısı
· HPV aşısı
· Tetanoz ve Difteri
· Grip aşısı
· Çocuk felci aşısı (inaktif polio aşısı)
Gebelik sırasında aşı uygulanması gelişmekte olan fetus için teorik risk taşımaktadır.
Kullanımdaki aşıların fetus üzerinde olumsuz etkileri bulunduğuna ilişkin herhangi bir kanıt olmamasına karşın, gebe bir kadın sadece aşının zarar vermesinin pek olası olmadığı durumlarda, hastalığa maruz kalma riski yüksek olduğunda ve enfeksiyonun anne ve fetus için önemli risk oluşturacağı durumlarda aşılanmalıdır.
Gebelik sırasında aşı yapılacaksa, bunun mümkünse ikinci veya üçüncü trimestre kadar ertelenmesi olası teratojenite konusundaki endişeyi en aza indirebilecek akılcı bir önlemdir.
Kızımık-kızamıkcık-kabakulak
Gebelikte kesinlikle uygulanmaz. Planlı bir gebelik için bu aşı sonrası en az 1 ay sure geçmelidir.
Hepatit B aşısı
Gebelikte güvenle yapılabilir.
Hepatit A aşısı
Gebelikte güvenle yapılabilir.
Kuduz Aşısı
Gebelikte gerek olursa güvenle yapılabilir.
HPV aşısı
Gebelikte ve emzirme döneminde yapılması önerilmemektedir.
Tetanoz ve Difteri
Gebelikte mutlaka yapılması gereken aşılardandır.
Grip aşısı (h. influenza )
Gebelikte riskli gruba 14. hafta sonrasında yapılması gerekmektedir.
Çocuk felci aşısı (inaktif polio aşısı)
Gebelikte riskli gruba mutlaka yapılması gerekmektedir.
Gebelikte hangi aşılar rutin olarak yapılmalı?
Tetanoz, difteri ve gerek görülür ise grip aşılar rutin olarak yapılması dünyanın kabul ettiği bir aşılama şemasıdır.
Gebelik ve İyot Eksikliği
Normalde gebeliğin başlaması ile birlikte böbreklerden iyot atılımının artması ile vücudun iyot ihtiyacı artmaktadır.
Eğer iyot yeterince alınamaz ise gebeliği olumsuz yönde etkilemektedir.
Bu durum önemli bir toplum sağlığı problemidir.
Ülkemizde ise başta karadeniz olmak üzere çoğu bölgede iyot eksikliği olmaktadır.
İyot Vücutta Ne İşe Yarar
Normalde tiroid bezinin fonksiyonu olan tiroid hormonlarının sentezlenebilmesi için iyot olmazsa olmaz elemettir.
Bu nedenle özellikle gebelikte eksik olması bu hormonların az salınmasına neden olabilecektir.
Tiroid hormonları ne işe yarar?
Tiroid bezi 20-25 gr ağırlığında, boynun alt kısmına yerleşik, kelebeğe benzer iki bölümlü bir organdır.
Bezin salgıladığı T3 ve T4 hormonları, vücuttaki tüm metabolizmanın işleyişi, büyüme ve sinir sisteminin gelişimi gibi çok önemli fonksiyonlara etki eder.
Tiroid hormonları bebek için önemli midir?
Gebelik döneminde, annenin tiroid hormonlarının normal olması özellikle ilk 3 ayda bebeğin beyin gelişimi için çok önemlidir.
Bebeğin beyin gelişimi bu ilk 3 ayda anneden gelen tiroid hormonlarına bağlıdır.
Bu nedenle hamile kalındığında mutlaka tiroid testi yapılmalı ve annedeki tiroid hormonlarının az olup olmadığı öğrenilmelidir.
İyot eksikliği nelere neden olabilir?
İyot eksikliğinde çok sayıda olumsuz etki görülebilir. Burada en önde olanları sıralayacak olursak;
· Zeka geriliği
· Ölü doğum
· Düşük
· Gelişme geriliği
· Doğumsal guatr
İyot eksikliği nasıl anlaşılır?
Normalde iyot eksikliği olan bölgelerde yaşamıyorsanız ve yemeklerinizde iyotlu tuz kullanıyorsanız iyot eksiklğinizin olması hemen hemen imkansızdır.
Ancak bildiğiniz bir tiroid bezi hastalığınız varsa mutlaka hormon değerlerinizi ölçtürmeli ve buna gore gerekli tedaviyi almalısınız.
Gebelikte kullanılan multivitaminlerde iyot varmı?
Evet vardır. Ancak burada önemli olan ilk üç ay içerisinde bu ilaçları normalde gebelerin kullanmıyor olmasıdır.
Bu ilaçlar genellikle 4. Ayda başalanan ilaçlardır. Bu nedenle gebelik başlangıç aylarında bu testler yapılmalıdır.
Ne kadar iyot tüketilmeldir?
Gebelikte 220 mikrogram/gün, emzirenlerde ise 290 mikrogram/gün tüketim önerilmektedir.
Genelde normal gıda ile alınan iyot yeterli olduğundan bir ilaç ile dışarıdan alınması gerekli değildir.
İyot hangi gıdalarda vardır?
Normalde balık, yumurta, karides, konserve ton balığı, inek sütü, kabuklu patates, deniz yosunu gibi besinlerde bulunmaktadır.
Ek olarak ülke sağlık politikası olarak iyotlu tuzlar üretilmekte ve bu sayede iyot eksikliği ile mücadele edilmektedir.
Gebelikte en sık sorulan sorular 
